Video yazısı
Ev Yapımı Tarhanada Küflenme ve Fermantasyon Süreci
Gıda Mühendisi Tuğba Bayburtluoğlu, ev yapımı tarhanada karşılaşılan küflenme sorunları, fermantasyonun doğru yönetimi ve kurutma yöntemleri hakkında bilgi vermektedir.
Bu yazı, Gıda Mühendisi Tuğba Bayburtluoğlu'nun ev yapımı tarhana üretiminde karşılaşılan küflenme, fermantasyon süreci ve kurutma yöntemleri konusundaki değerlendirmesini derlemektedir. Kültürümüzde önemli bir yere sahip olan tarhana, ekşimsi yapısıyla dünyanın ilk hazır çorbası olarak düşünülmektedir.
Tarhanada Küflenme ve Önleme Yöntemleri
Tarhana, bir fermentasyon ürünü olup, küf oluşumu potansiyeli taşımaktadır. Özellikle tuzsuz yapılan tarhanalarda küflenme riski artmaktadır. Bebekler için tuzsuz tarhana yapılması önerilmekle birlikte, diğer durumlarda abartılmadan tuz eklenerek tarhananın küflenmeye karşı korunabileceği belirtilmektedir. Ancak, aşırı tuz kullanımının mayaların çalışmasını engelleyebileceği ve bu nedenle bir denge tutturulması gerektiği ifade edilmektedir.
Küflenme söz konusu olduğunda, küfün miktarına dikkat edilmesi gerekmektedir. Eğer çok büyük bir miktarda yapılan tarhananın sadece ucunda, kenarlarında veya bir köşesinde küflenme mevcutsa, bu kısım büyük bir tabak büyüklüğünde alınıp atılarak geri kalan tarhananın yoğrulmaya devam edilebileceği belirtilmektedir. Ancak, tarhananın üzerinde parça parça, kocaman, yeşil veya siyah küfler oluşmuşsa, bu durumun yanlış giden bir sürece işaret ettiği ve o tarhananın atılması gerektiği vurgulanmaktadır.
Tarhana Fermantasyon Süreci ve Bitiş Kriterleri
Tarhananın ne kadar süre fermente edileceği, kullanılan malzemeye ve yöreye bağlı olarak değişiklik göstermektedir; kimisi 7 gün, kimisi 21 gün önermektedir. Bilimsel yaklaşıma göre, tarhana bir fermentasyon ürünüdür ve karıştırıldıkça, yumrukladıkça fermentasyon devam etmektedir. Fermantasyonun bittiği, tarhananın yumruklandığında veya karıştırıldığında gaz çıkışı, poflama veya kabarma olmaması ile anlaşılmaktadır. Bu aşamadan sonra tarhananın parça parça küçültülerek kurutmaya geçilebileceği belirtilmektedir.
Tarhana Kurutma Yöntemleri ve Mikotoksin Riski
Tarhananın kurutulması sürecinde güneşte kurutma tercih edilmemelidir. Serin ve havadar bir yerde kurutulması, tarhananın güzel kokularını ve renk maddelerini korur, böylece vitamin değeri azalmaz. Düzgün kurutma son derece önemli olup, yetersiz kurutma durumunda küflenme ve az miktarda küflenme olsa dahi mikotoksin oluşturma riski bulunmaktadır.
Piyasadan toplanan 150'den fazla tarhana numunesi üzerinde yapılan bir bilimsel çalışmada, yaklaşık 90-100 tanesinde mikotoksinlerin (aflatoksinlerin genel ismi) çeşitlerinin bulunduğu tespit edilmiştir. Bu durum, tarhana üretiminde gıda güvenliği açısından dikkatli olunması gerektiğini göstermektedir.
Sıkça Sorulan Sorular
Tarhanada küflenmeyi önlemek için ne yapılabilir?
Bebekler için yapılmıyorsa, abartılmadan tuz eklenerek tarhananın küflenmeye karşı korunabileceği belirtilmektedir. Ancak aşırı tuz kullanımının mayaların çalışmasını engelleyebileceği için bir denge tutturulması gerekmektedir.
Tarhanadaki küf ne zaman tehlikelidir?
Tarhananın üzerinde parça parça, kocaman, yeşil veya siyah küfler oluşmuşsa, bu durum yanlış giden bir sürece işaret ettiğinden tarhananın atılması gerektiği vurgulanmaktadır.
Tarhananın fermantasyonunun bittiği nasıl anlaşılır?
Fermantasyonun bittiği, tarhananın yumruklandığında veya karıştırıldığında gaz çıkışı, poflama veya kabarma olmaması ile anlaşılmaktadır.
Tarhana nasıl kurutulmalıdır?
Güneşte kurutma tercih edilmemeli, serin ve havadar bir yerde kurutulması önerilmektedir. Bu yöntem, tarhananın kokularını ve renk maddelerini korur, vitamin değeri azalmaz.
Bu yazı, Tuğba Bayburtluoğlu'nun "Bunu İzlemeden Tarhana Yapmayın!!!" videosunda anlattıklarından derlenmiştir. Videonun tamamını YouTube'da izleyebilirsiniz.